محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )

578

أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )

واين خورهء إضافي بىهمانند خواهد بود . اگر گفته شود : مگر تقسيم كشور اسلام به چهارده إقليم كه شما اختراع كردى « 1 » همانند ودليل دارد ؟ پاسخ گويم : آرى ! منجمان پيشين همهء جهان را به چهارده إقليم بخش كرده بودند كه هفت تا آباد وهفت ديگر ويران است [ چنانكه جيهانى نيز كرده است ] . اگر ايشان بخشي را از آنها جدا كرده بودند ما نيز مىتوانستيم أصفهان را بدان قياس كنيم . اگر گفته شود : پس چرا ، مانند گوشها كه تابع سر هستند ، « أصفهان » را يكسره پيرو « فارس » نكردى ؟ پاسخ گويم : فهم همگانى نزد من قانون است وچنانكه پيشتر « 2 » نيز گفتم : من عرف را از قواعد دستوري برتر مىدانم . اكنون همهء مردم أصفهان را * از « جبال كوهستان » مىداند . اگر گفته شود : پس آن را از كوهستان بشمار آور ! پاسخ گويم : نقشهء شاهان ونام نام‌گذارىها ونهادهاى ايشان نيز بنزد من قانى است . ارزش ايشان در دانش جغرافيا مانند ارزش ياران وصحابهء پيامبر است در فقه ، همچنانكه فقيهان نمىتوانند با رأى صحابه مخالفت ورزند ، ما نيز نمىتوانيم با نظر شاهان ونقشه‌هايشان مخالفت ورزيم . ايشان أصفهان را در نقشهء فارس نهاده‌اند ومرزها را بر آن وبر « روذان » بستند ، پس اين دو نيز أصفهان را از اين سو به خود مىكشند ، پس من ناچار

--> ( 1 ) تقسيم جهان بر چهارده بخش را در ص 9 پانوشت 3 ديده شود . ( 2 ) تكيهء مؤلف مقدسي بر فهم همگانى وحكم عرف در ص 9 و 32 نيز گذشت .